GeneaBlog

Een verzameling verkenningen die betrekking hebben op mijn genealogische onderzoekingen.


Van krekenlandschap tot Delfland

Ooit hadden water en wind vrij spel in de oude Maas- en Rijndelta. Waar zich nu Delfland bevindt lag toen een omvangrijk getijdengebied, met duinen, zandplaten, oeverwallen en kreken. Sporen van dit landschap, en met name de kreken, zijn ook nu nog terug te vinden voor wie er oog voor heeft. Wegen en kaden waar ik als kind fietste volgen nog vaak de oude waterlopen: de Harreweg tussen Kethel en Delft, de Groeneweg in Kethel, de Schie, de Vlaardingse vaart, de Rotte enz.

Maasdelta rond 1100, met Lek, Rotte en Flardinga

Al voor de Romeinse tijd vestigden zich mensen, om te vissen en te jagen, en kleine akkertjes bewerkend, de geestgronden. Door de overheersend Zuidwestelijke winden waren aan de Noordzijde langs de rivieren en kreken oeverwallen ontstaan. Samen met de duinen ontstond zo bij een stroomgat een hoekwal naar het Zuidwesten, een haakwal. De naam Hoek van Holland verwijst hier nog naar. In deze stroomgaten was het goed vissen. Het visnet werd stael genoemd, vandaar Staelduinse bos. Kreken werden voorzien van primitieve spui- en inlaatsluizen, al voor de Romeinen dat op grotere schaal deden.

Na het vertrek van de Romeinen, rond 400, brak een nattere periode aan. Wallen en dijkjes spoelden grotendeels weer weg. Slechts op enkele plaatsen handhaafden de bewoners zich, o.a. in Maasland en Vlaardingen, in welke plaats Willibrordus in 695 een kerk stichtte. Langzamerhand wordt het gebied weer bewoond. En als rond 1100 opnieuw een nattere periode begint worden de gebieden ingepolderd, en blijft bewoning mogelijk door de aanleg van de Maasdijk. Er ontstaan polders en bestuurlijk wordt het gebied verdeeld in ambachten. De Westelijke ambachten van Delfland werden het Westland genoemd. Bij duindoorbraken spoelde daar het veen steeds weg, en bleef een zanderige kleilaag over. Verder naar het Oosten bevonden zich nog wel uitgestrekte veengebieden. Bij de dammen ontstonden nederzettingen waaronder Schie-dam en Rotte-dam.

In de Romeinse tijd mondde de Maas uit bij Naaldwijk. Ter plaatse was ook een Romeinse haven. Tussen deze haven bij de Maasmond en de Noorderlijkere Rijnmonding, nabij Leiden, hebben de Romeinen het Kanaal van Curbulo gegraven, met parallel een Romeinse weg. Hiervan zijn nog zeer recentelijk mijlpalen gevonden. De Romeinen maakten grotendeels gebruik van al bestaande kreken, met name de Gantel, waarvan ook nu nog restanten bestaan. Op een groot deel van het traject loopt nu nog de Vliet. Later, vermoedelijk in de Middeleeuwen, werd een verbinding tussen Vliet en de kreken van de Schie gedolven. De naam van Delft verwijst hier nog naar.

Ook Vlaardingen is langs een kreek gesticht, de Flardinge, en Kethel werd gesticht aan de Ketel ook wel Harg genoemd. Behalve de kerk in Vlaardingen stichtte Willibrord ook een aantal kapellen in de omgeving. Een daarvan was Harga, langs de gelijknamige kreek. Vermoedelijk na de overstromingen van 1274 werd dit dorp iets noordelijker herbouwd als Kethel. Door inklinking was ook verbetering van de afwatering noodzakelijk geworden. De Poldervaart werd gegraven, in 1280.

Links



Beckum Stadt & Beckman

Het kan geen toeval zijn dat de naam van een schoonzoon van Anna Sibilla Beekman voorkomt in Beckum en omgeving, Oostelijk van Münster. Dorus Bune trouwt met Caetje van der Linden. Ik had nog geen nakomelingen uit dit huwelijk, maar recentelijk ontdekte ik hun nageslacht bij Hans Geskes in GeneaNet. Een mooie aanvulling op de zich uitbreidende genealogie van Petrus Maessen.

De naam Bune komt vooral voor in Beckum Stadt en in plaatsen als Ascheberg en Diestedde. In deze laatste plaats komt een Theodorus Bune voor die wel eens zijn voorvader kan zijn.

Verder zoekend onder Beckum vond ik nu ook de vermoedelijke ouders en familie van Anna Cibilla Beckman, zoals ik haar nu noem. Vermoedelijk bestonden er connecties tussen Münsterland en 's-Hertogenbosch, want daar komen Bune en Beckman voor. Bovendien is Anna Sibilla vermoedelijk in Den Bosch overleden, blijkens aantekeningen in Vlaardingen.

Er zijn meer connecties. In Rotterdam trouwt in 1739 Hendrik Jansz van der Parre, uit de Meijerij, met Lijsbet Beekmans, uit Beekum (=Beckum). Dit is vermoedelijk een nicht van Anna. Rond 1788 woont woont in Putte, NB het echtpaar Johann Bernard Beckman en Anna Veer. Hij is vermoedelijk verwant aan Anna Sibilla. In Den Bosch een echtpaar Aegidius Beekman en Helena Beijers. Getuigen in 1779 bij doop van hun dochter Helena zijn: Hubertus Beek en Allegonda Beckman. Een Maria Beckman (zus Anna Sibilla?) is samen met Franciscus Becker doopgetuige in 1761. In 1810 wordt in Den Bosch Joannes Gerardus Bune gedoopt, vader Wilhelmus en Adriana van Berkel/Borkel. Deze Jan gaat trouwt in Dordrecht in 1840. En last but not least, de moeder van ene Jan Waltman is Antje Bune, overleden 2-6-1849 Maassluis, getrouwd met Jan Waltman. Hij trouwt 23-10-1861 te Schiedam met Geertruida Beckman, dochter van Henricus Balthasar Beckman (uit Wellingholzhausen, bij Osnabrück) en Anna Maria Magdalena Zundorf. Vermoedelijk is Antje een dochter van Doris Bune.

Er is nog een connectie die de aandacht verdient. Zowel in Brabant als in Münsterland hield men zich met de lakenindustrie bezig. Men komt dan ook Aussiedler tegen als lakenkoopman in o.a. Rotterdam. Misschien komt van der Linden wel uit ditzelfde gebied. Er is zelfs een tak van der Linden in Leiden die hiervan afstamt.

Geschiedenis Beckum e.o.

Beckum ligt in het Münsterland ten Oosten van Münster. Het landschap is heuvelachtig en er ontspringen talrijke beekjes die uiteindelijk in de Eems uitwateren. Beckum betekent dan ook Bachheim - das Heim an den Bächen en is ontstaan waar twee oude handelswegen kruisten, die van Münster naar Paderborn en die van Hamm, over Lippe naar Warendorf. Na de bloei vanaf de Karolingische tijd tot in de late Middeleeuwen trad een lange periode van economische stagnatie aan die tot het begin van de 19e eeuw duurde. Oorzaken waren oorlogen, plagen, en ook stadsbranden. In 1734 brandt een groot deel van de stad af. Geen wonder dat sommige bewoners hun heil in het rijke Westen zochten. Meerder voorouders en aangetrouwden komen uit dit gebied, wellicht verdreven na de grote stadsbrand.

Ascheberg is een klein Saksische boerendorp ontstaan in de 9e eeuw. Diestedde is een klein stadje. De naam betekent Thing-Stätte, een plek waar vanouds recht werd gesproken.

Namen uit het Münsterland kom ik regelmatig tegen als herkomst van voorouders en aangetrouwden. Hun namen komen voor in plaatsen als: Ahlen, Telgte, Warendorf, Amelsbühren, Alverskirchen, Wadersloh etc. Ook bekende Rijnmondse namen als Scheffer, Zoetmulder, Bruggeman, van Galen en Rondeltap komen uit Beckum.

Links



Johannes Eliza Criellaert (1766-1840)

Bij naspeuringen in het oude kadaster van de Noord-Kethelpolder kwam ik vaak de naam Johannes Eliza Criellaert, azijnmaker, tegen. Hoewel geen familierelatie werd ik wel nieuwsgierig naar deze persoon.

Johannes werd 19-1-1766 gedoopt (Geref.) te Rotterdam, ouders: Sierach Criellaert (Rotterdam 1730, Cool 1809) en Bartha Clara Fenema (ca1732, Rotterdam 1812). Hij trouwde 18-1-1790 te Rotterdam (wonend Weste Wagenstraat) met Cornelia van der Aa (Rotterdam 1767), en overleed te Rotterdam, 3-4-1840. De Criellaerts vormden een welgesteld koopmansgeslacht. Vader Sierach bezat plantages in Suriname. De vader van Sierach, Jan Criellaert was afkomstig uit Woudrichem (Worcum).

In 1783 koopt Johans vader Sierach het landgoed de Tempel, gelegen aan de Oostzijde van de Schie vrijwel t.o. de Noord-Kethelpolder. Dit oude leen was eerder van Johan van Oldebarneveld. De naam verwijst naar templa, een balk die een sluisdeur openhoudt zodat water in- en uit kan stromen. Het gebiedje De Tempel bestond vermoedelijk al ten tijde van het graven van de Poldervaart, rond 1280.

Johan is de grootvader van de schilders Johannes Eliza Criellaert (Rotterdam 1816, Rotterdam 1898), en Cornelis Criellaert (Rotterdam 1820, Arnhem 1880), zonen van Sierach Bartholomeus Criellaert (Rotterdam 1790) en Johanna Charlota Fenema.

Johan was oom van de liberale politicus en bierbrouwer Martinus Wijnaendts (Overschie 1793, Delft 1842) zoon van bierbrouwer Willem Wijnaendst ('s-Hertogenbosch 1757, Rotterdam? 1839) en Catharina Adriana Criellaert (Rotterdam 1764, Rotterdam 1795) die in de periode 1838-1842 lid was van de Tweed Kamer. Martinus woonde aan de Zweth, in huize Welgelegen. Zijn vader Willem hertrouwde met Catharina Johanna Groen van Prinsterer (Heesch 1772, Overschie 1838).

Johannes wordt azijnmaker genoemd, en ook koopman. Dat hij zich met de azijnmakerij bezig hield was nogal logisch omdat zijn voorouders vermoedelijk bierbrouwers waren. Azijnmakerij is een aan brouwerij verwante activiteit, net als de branderij overigens.

Zijn kleinzoon Johannes Eliza Criellaert beschikte op de Tempel over een grote collectie opgezette vogels. Ongetwijfeld mede bedoeld als tekenobjecten. Na zijn dood is deze collectie overgegaan naar het Natuurhistorisch Museum te Rotterdam. Het buiten de Tempel werd toen verkocht.

Misschien zijn de polders rondom de Tempel wel terug te vinden in het werk van Johannes kunstzinnige kleinzonen.



Kadaster & de Vette (e.a.)

In de website ngz.watwaswaar.nl bij het doorbladeren van de kadasterbladen van Kethel en Vlaardinger-Ambacht kwam ik meerdere familienamen tegen. Ik heb mijn toen voorgenomen deze te gaan inventariseren.

Zo vond ik eindelijk de percelen bij de Vijfsluizen die mijn voorvader Adrianus de Vette van zijn kinderloos gebleven broer Cornelis erfde. Hier waterde vroeger de Poldervaart uit in de Nieuwe Maas, tussen Schiedam en Rotterdam. Nu ligt er de A4 en een metrohalte. Ik ben hier vlakbij geboren, lang onkundig van het feit dat hier de landerijen van mijn voorouders lagen.

Ik probeer zoveel mogelijk personen te koppelen aan mijn genealogische database. Het resultaat zal zich de komende tijd langzaam uitbreiden.

Kethel

De volgende secties worden onderscheiden op de kadastrale kaarten: Sectie A blad 01 Noord-Kethelpolder, bestaande uit Kikkersblok, Groote Blok, Kleine Schieblok Sectie A blad 02 Noord-Kethelpolder, bestaande uit Kleine Schieblok, Harg en Hofblok Sectie A blad 03 Noord-Kethelpolder, bestaande uit Harg en Hofblok, Kerkblok, Het Dorp Sectie B blad 01 Oost-Abtspolder, bestaande uit Oost-Abts Polder, West-Abts Polderblok Sectie B blad 02 West-Abtspolder, bestaande uit West-Abts Polderblok, West-Abts Polderblok West Polder Tiend Sectie B blad 03 West-Abtspolder, legger niet online (?) Sectie C blad 01 Spaland, bestaande uit Middelbaar en kwaad Spaland, Holierhoekspolder Goed Spaland, Het Dorp Sectie C blad 02 Hargpolder, bestaande uit Het Dorp, Goed Spaland, Groot Hargblok Sectie C blad 03 Hargpolder, bestaande uit Groot Hargblok, Goed Spaland, Het Dorp, Klein Hargblok

Hierin komen de volgende personen voor. De nummers corresponderen met het artikel van de Persoonsgewijze Kadastrale Legger:

Abel, Arij(1774 Den Haag-<1844> 136B01
Abel, Kors

(1777 Den Haag) visser, Kethel; ouders Arij Ariensz Abel & Aaltje Kornelis van der Gijp, getr. Pleuntje Raakwat & 1816 (Overschie) Cornelia van Zomeren

1,2B01
Akkersdijk, CornelisKethel; verm. zn van Joris Leenderts Akkersdijk en Maria van der Meer3A01
Bekman, Barendbouwman, Kethel104A03
Berkel, Jacobbouwman, Kethel4B02,C02,C03
Berkhout, Arieschoenmaker, Kethel;5C03
Boer, Jan denbouwman, Kethel6B01
Bol'Es, Herman van(1752 Schiedam-1837 Schiedam)Heemraad van Schieland, te Schiedam; Ambachtsheer van Baarland, getr. Cornelia Prins. Zie voorouder.nl7B02,C03
Borst, Huijbrecht(1761 Kethel-1844 Kethel)metselaar, Kethel; getr. Geertrui de Bruin, ouders: Willem Borst & Anna van Tol9A03,C03
Borst, Adriana; wed. Joris Jongste(1756 Kethel-1836 Kethel) bouwvrouw, Kethel; ouders: Willem Borst & Anna van Tol8C03
Brie, Jan de(de Brij?) arbeider, Kethel; wellicht getr. met Johanna Westerman, eerder met Hubertus Pieternella Kups?10C03
Bruijn, Aagje de; wed. Arij Abel(1765 Hillegersberg?-1844 Overschie) Kethel; getr. 1798 Hillegersberg11B01
Bruyn, Martinus de(1777 Kethel)kuijper; ouders Leendert Pieterse de Bruyn & Johanna Maartense van den Ende14A03
Buijs, Nicolaasrentenier, Kethel; verm. getr. Cornelia Lelyveld20A03
Burg, Arnoldus van der(verm.1756 Kethel-1833 Kethel)bouwman, Nieuwland; verm. getr. Adriana Jobsdr van der Harg, 1781 Kethel; ouders verm. Cornelis & Anna van Bladeren15B02
Burg, Cornelis van derbouwman, Kethel; getr. 1e Hilletje de Vette, dochter Thomas de Vette en 2e Hester Droog, dochter Arie Pauluszn Droog, beiden mijn voorvaders.16&17A01,A02,B01,B02
Burg, Maria van der; wed van Arent Rodenrijsbouwvrouw, Kethel; wellicht ook weduwe van Claas Droog?19B01,B02
Collot d'Escury, Anna Johanna Elisabeth Baronesse(1811 Minnertsga -1861) Leeuwarden; uit Rotterdams regenten geslacht, ouders: Carel Emilius Els Baron Collot d'Escury & Dido Cicilia Baronesse van Echten, trouwt 1839 Rudolph Baron van Ittersum21C02,C03
Cool, Willem Nicolaas(Schiedam) Burgemeester van Oud- en Nieuw-Mathenesse, te Schiedam; verm. ca 1808 getr. Cornelia Adriana Maas22B02,C03
Criellaert, Johannes Elizaazijnmaker, Rotterdam, zie24A01,A03
Dijk, Arend vanbouwman, Kethel; wellicht zoon van Jan van Dijk & Antje Ackersdijk31B01,B02
Dijkshoorn, Willem Pieter(1756 Vlaardingen) bouwman, Vlaardingen; getr. 1783 Vlaardingen Lena Leendertsd. van Bergen; ouders: Pieter Willemsz. Dijkshoorn & Jannetje Ockersd. Korpershoek32C02
Dijxhoorn, Cornelis(1769 Overschie-1839 Rotterdam)notaris, Rotterdam; getr. Anna Agata Dijxman; ouders: Leendert Dijxhoorn & Russie Hoorewegh33B01
Does, Agatha Philippina van derrentenierster, 's-Gravenhage;28C03
Droog, Pauluszoon van mijn voorvader Arie Pauluszn Droog29A02,A03
Duijkeren, Leendert vanschoenmaker, Kethel; getr. met Adriana Lansbergen30A03,C01
Eijk, Bastiaan Dirksz van der(1773 Hof v Delft-1858 Kethel?)bouwman, Kethel; 1e getr. 1798 Groenveld met Maria van der Bijl, 2e getr. 1803 Overschie Adriana Cornelisdr Rodenburg; ouders: Dirk van der Eijk & Neeltje Dijkshoorn36B02
Ende, Daniel van derbouwman, Kethel34C01
Florijn, DanielRotterdam; wellicht 1779 geb. Rotterdam (RK)54A01
Franse, Hendrikbouwman, Vlaardingen; verm. getr. Helena de Haas. Zn Joannes Franse tr. Margarita, dochter Thomas de Vette, zoon van mijn voorvader Arnoldus de Vette37A01,C01
Gagestein, Jacobnotaris, Schiedam38C01
Geens, Antoniewagenmaker, Kethel39A03
Gevers van Endegeest, Dirk Cornelisheer van Kethel, te Oegstgeest;40A03,B01,C02,C03
Glansdorp, Huibrechtarbeider, Kethel41C03
Grasman, Cornelistuinder, KethelB01
Heereman, Cornelisburgemeester, Schiedam45B02
Heijdraa, Leendertbouwman, Kethel; schoonvader van Job de Vette en Quirina de Vette, kinderen van Thomas de Vette, zoon van mijn voorvader Arnoldus de Vette48A01,A02,A03
Heiligers, WillemSchiedam137B01
Hein, Johan Adriaan van derGriffier der Staten van Zeeland, te Middelburg; was voorheen: Anthonij Hein, Rotterdam46C03
Heinsbroek, KrijnKethel (is Quirinus?)132B01
Heinsbroek, Quirinusbouwman, Kethel;138B01
Hoogenboezem, Danielbouwman, Nieuwland;82B02
Hoogerbrugge, Jacobbouwman, Kethel;51B01
Hoogerbrugge, Jacobveenman, Overschie52B01
Hoogerbrugge, LeendertOverschie51B01
Hoogwegt, Catharina; wed Arij de Veldtarbeidster, Kethel53B01
Huijser, Willembouwman, Zoetermeer55B01
Jurgens, Harmanusbouwman, Kethel; mijn voorvader56A01,C01
Klapwijk, Neeltje; wed. Willem van den Burgbouwvrouw, Kethel; 1756 Schipluiden, getr. 15-3-1785 Kethel; dochter: Jaapje van den Berg (Kethel 1804, Vlaardingen 1867) getr. Arend Dijkxhoorn68A01,A02,A03
Kleijwegt, Janbouwman, Kethel69C01
Koeke, Trijntjebouwvrouw, Kethel70C01
Koolman, Janbouwman, Kethel71B01
Kramer, Casparbrander, Schiedam72A03
Kuijvenhoven, Janschoenmaker, Kethel75A03
Kuipers, Nicolaasbouwman, Kethel73C01
Lagermans, Willemarbeider, Kethel76A01
Lansbergen, Cornelisbouwman, Kethel77B01,B02
Lansbergen, Jacob Hendriksbouwman, Kethel80C03
Lansbergen, Leendertbouwman, Kethel81B01,B02
Lansbergen, Pieterbouwman, Nieuwland82B02,C03
Lansbergen, Cornelisbouwman, Kethel78&79B01,B02
Leeuwen, Theodorus vanveenman, Leidschendam84B01
Lindt, Pieter vanwinkelier, Kethel85A03
Loo, Pieter van dertimmerman, Kethel86C01,C03
Loo, Jacoba van der; wed. Cornelis DriftKethel ?140A03,C01,C02
Lotman, Cornelia; wed Christiaan Kennippoelbouwvrouw, Kethel87C01
Maatje, Krijnveenman, Overschie88B01
Mil, Johannes vanbouwman, Kethel89B01
Mil, Pieter vanbouwman, Vlaardingen90C01,C02,C03
Nijmegen, Dionijs vanMedicinae Doctor; Rotterdan; getr. 1803 Johanna Ida van Stolk94A01,C01
Nijmegen, HendrikC01
Noord, Arij vanbouwman, Kethel; trouwt Trijntje Lansbergen?92A01
Oosthoek, Jan HendrikKethel96A02,A03
Outheusden, Gerrit vanGorinchem?97A01
Overgaag, Simonbouwman, Kethel;43A02,A03
Overschie, Janbouwman, Kethel; verm. geb. 1783 Delft, getr. 1827 Schiedam met Judick van der Lelij (Maasland 1798)94A01,A02
Peters, Arenttimmerman, Kethel;100B01
Poot, De weduwe JacobKethel; verm. is dit Jacob Ariens Poot (Kethel), getr. 1799 Delft met Lena Dirksdr van den Bosch ('t Woud). Zoon van Arij Sijmonse Poot? (25-12-1773 Kethel) Hij zal wel verwant zijn aan Jacob Poot ([]1787 Schipluiden), schepen te Zouteveen101A01,A02,A03
Raalt, Johanna Elizabeth van; wed. Bastiaan CoolSchiedam103A03,B01,C02
Rip, Cornelisbouwman, Kethel;105C02,C03
Rip Wz., Cornelis-141C03
Rodenburg, Michielbouwman, Overschie106B01
Roeling, Hendrikbouwman, Kethel;107A03,C03
Roest van Alkemade, Anne Maria Baronesse de; Douarière van OudheusdenBrussel;108C03
Schepje, Christiaanbakker, Kethel111C02
Schie, Jacob vanbouwman, Kethel;112B01,C03
Schouten, Jantapateur, Schiedam;104&115C02,C03
Snoek, Cornelis van derchirurgijn, Kethel;116A03
Sonneveld, Jacob-142A03,C01,C02
Stolk, Albrechtbouwman, Kethel; oom van Maria Jacobs Stolk getr. met Melis Rodenrijs, kleinzoon van Hendrick van der Linden en Anna Beekman, mijn voorouders117A01
Straaten, Jan vanbouwman, Kethel;118A03,C01
Troost, Dirkkastelijn, Kethel;120C03
Velde, Cornelis van derbouwman, Kethel(?);121B02
Vette, Leendert deKethel123A01
Vette, Tomas de119A03
Vette, Tomas dezoon van mijn voorvader Arend Thomasse de Vette124&125A02
Vetten Trijntje de; wed. Jan de Vettebouwvrouw, Kethel;122A01
Viper, Bastiaan-143B01
Vokel, Jan Adam's-Gravenhage;139C01
Vorstenbos, Hendrikverver, Kethel;126C03
Vorstenbos, Jorissmid, Kethel;128C02
Vorstenbos, Martinussmid, Kethel;129A03
Voskuijl, Gijsbertbouwman, Kethel; grootvader van Lena, getr. met Hendrik Lansbergen130A01
Wipelink, AlofKethel;144A03
Zonneveld, Ariebouwman, Kethel; verm. overl. 1860 Vlaardingen, getr. met Ariaantje van den Berg (Vlaardingen 1787, Vlaardingen 1870) 1809 Vlaardingen133A01
Zuiderhoek, Jacobvisiteur, Rotterdam;134&135A03,C01